ECZEMA SEBORROICUM INFANTUM CAPITIS (Berg) home ICD10: L21.0

Berg is de naam voor dikke gelige schilfering op het behaarde hoofd bij pasgeborenen (synoniemen: crusta lactae, melkkorsten, seborrhoea capitis neonatorum, cradle cap). Het is een onschuldige aandoening, die vaak voorkomt (bij 2.7-4.8% van de kinderen), en ook vanzelf weer overgaat in enkele weken tot maanden (maximaal binnen 6-12 maanden). Berg wordt beschouwd als een variant van seborroïsch eczeem bij kinderen.

Klinisch beeld:
Dikke, adherente witte of witgele schilfers op het behaarde hoofd. Soms ook in de wenkbrauwen. De huid kan licht erythemateus zijn. Bij donkere huid kan het aangedane gebied lichter van kleur zijn, soms ook donkerder. Het veroorzaakt geen jeuk of andere klachten, de baby heeft er geen last van. Soms vallen er wat haren uit, maar er is geen blijvende haaruitval. Er kan ook seborroïsch eczeem op andere locaties ontstaan, zoals achter de oren, op de oogleden, rond de neus, in de oksels, in de liezen, of in de luierregio.

Berg, seborrhoea capitis neonatorum Berg, seborrhoea capitis neonatorum
berg berg

Berg, seborrhoea capitis neonatorum Berg, seborrhoea capitis neonatorum
berg berg

Foto boven links: LepoRello - Wikimedia (Creative Commons License 3.0).
Foto boven midden: Doc James - Wikimedia (Creative Commons License 3.0).


DD: atopisch eczeem, tinea capitis, vernix caseosa.

Oorzaak:
Berg is een variant van seborroïsch eczeem bij kinderen. Net als bij seborroïsch eczeem bij volwassenen speelt overgroei van Malassezia gisten (Pityrosporum)) een rol; ketoconazol heeft ook een therapeutisch effect. De gistinfectie is niet de enige factor, er lijkt ook een overproductie van talg mee te spelen. Sommige pasgeborenen hebben een overproductie van talg ten gevolge van de vrouwelijke geslachtshormonen van de moeder die via de placenta het kind hebben bereikt. Daarom neemt het vanzelf af. De talgklieren gaan pas in de pubertijd, onder invloed van de geslachtshormonen weer veel talg produceren. Dan kan, bij personen die daar gevoelig voor zijn, de volwassen variant van seborroïsch eczeem van de hoofdhuid, oftewel hoofdroos ontstaan. Omdat de mechanismen anders zijn kan niet worden gesteld dat pasgeborenen met berg een grotere kans hebben om op latere leeftijd roos of seborroisch eczeem te krijgen.

Therapie:
Behandeling is niet altijd nodig, omdat het weinig klachten veroorzaakt en vanzelf weer overgaat. Er zijn wel mogelijkheden om het sneller te laten verdwijnen. Het dagelijks wassen van de hoofdhuid met een milde zeepvrije babyshampoo kan al voldoende zijn. De crustae kunnen voorzichtig mechanisch worden verwijderd na 20 minuten verweken met babyolie, bijvoorbeeld Zwitsal babyolie (bevat vloeibare paraffine en avocado olie) of kokosolie. Nog beter is het om de olie ’s avonds aan te brengen en de hele nacht te laten intrekken. Gebruik geen olijfolie want dat kan de huid irriteren, en ook geen arachideolie (pinda olie) want dat kan allergische reacties opwekken. Na inweken de hoofdhuid wassen met een milde zeepvrije babyshampoo. Gebruik een washandje om de korsten te verwijderen, of een fijne kam of zachte borstel. Doe dit voorzichtig, trek geen korsten los want dan kunnen wondjes en infecties ontstaan.

In plaats van olie kunnen ook vetcrèmes worden gebruikt zoals vaseline lanette crème FNA of vaseline cetomacrogol crème FNA, of vette zalven zoals lanettezalf FNA of cetomacrogolzalf FNA. Eventueel 10% ureumzalf. Liever geen salicylzuur toevoegen bij pasgeborenen i.v.m. intoxicatierisico.

Als alleen inweken met olie of vetten onvoldoende werkt kan men kiezen voor een lokaal antimycoticum (ketoconazol shampoo of crème) en/of een klasse I corticosteroïd.

Losweken van crustae:
R/ verweken met babyolie en uitwassen met milde zeepvrije babyshampoo. dot
R/ vetcrèmes zoals cremor vaselini lanette FNA of cremor vaselini cetomacrogolis FNA. dot
R/ vette zalven zoals lanettezalf FNA of cetomacrogolzalf FNA. dot
R/ cetiol V 25% in cetomacrogolzalf FNA, tube à 100 g FNA Fagron dot (Fagron nr. 105819).
R/ ureumzalf 10% FNA. dot

Antimycotica:
R/ ketoconazol 2% shampoo. dot
R/ ketoconazol 2% crème. dot

Corticosteroïden:
R/ hydrocortison 1% zalf of crème FNA. dot
R/ hydrocortison 1% in vaseline cetomacrogol crème FNA. dot
R/ hydrocortison 1% in vaseline lanette crème FNA. dot
R/ hydrocortison 1% in koelzalf zonder rozenolie FNA. dot
R/ Locoid Crelo (hydrocortisonbutyraat) 30/100 g. dot

Combinaties:
R/ miconazol 2% in hydrocortison 1% crème. dot
R/ hydrocortison 1% in ketoconazolcrème. dot
R/ ketoconazol 2% crème 's ochtends en hydrocortison 1% in koelzalf zonder rozenolie FNA 's avonds. dot


Patiëntenfolder


Referenties
1. Schwartz RA, Janusz CA, Janniger CK. Seborrheic dermatitis: an overview. Am Fam Physician 2006;74:125-130.
2. Smoker AL. On top of cradle cap. J Fam Health Care 2007;17(4):134-136.
3. Sheffield RC, Crawford P, Wright ST, King VJ. Clinical inquiries. What's the best treatment for cradle cap? J Fam Pract 2007;56(3):232-333.
4. Polaskey MT, Chang CH, Daftary K, Fakhraie S, Miller CH, Chovatiya R. The Global Prevalence of Seborrheic Dermatitis: A Systematic Review and Meta-Analysis. JAMA Dermatol 2024 Aug;160(8):846-855.


Auteur(s):
dr. Jan R. Mekkes. Dermatoloog, Amsterdam UMC.

26-06-2026 (JRM) - www.huidziekten.nl Terug naar homepagina



Diagnosecodes:
ICD10 L21.0 Seborrhoea capitis: berg (eczema seborrhoicum infantum capitis)
ICD10 L21.0 Seborrhoea capitis: cradle cap
ICD11 EH40.00 Cradle cap
SNOMED 62742006 Cradle cap
DBC 7 Eczeem, seborrhoisch