ERYTHEMA PALMARE home ICD10: L53.8

Erythema palmare is gedefinieerd als roodheid (erytheem) van de handpalmen (soms ook van de voetzolen) zonder andere afwijkingen zoals schilfering of oedeem. Erythema palmare kan idiopathisch voorkomen (primair, zonder oorzaak) of het gevolg zijn van onderliggende interne ziekten, of geneesmiddelen, of andere oorzaken (secundair).

Erythema palmare Erythema palmare Erythema palmare
erythema palmare (erfelijk) erythema palmare (leverziekte) erythema palmare e.c.i.


Primair palmair erytheem (zonder onderliggende pathologie) wordt vaak gezien in de zwangerschap. Dit wordt beschouwd als een fysiologisch verschijnsel. In de zwangerschap kan ook palmair erytheem ontstaan secundair aan intrahepatische cholestase. Erythema palmare kan ook zomaar voorkomen bij gezonde personen (idiopathisch), dat wordt wat vaker gezien bij ouderen. Erythema palmare zonder onderliggende pathologie kan ook familiair voorkomen (hereditair palmair erytheem). Dit wordt ook wel het Lane syndroom genoemd (voor het eerst beschreven door Lane in 1929).

Secundair palmair erytheem kan voorkomen bij een scala aan interne ziekten en andere oorzaken (zie de tabel). Bijvoorbeeld bij alcohol misbruik, bij hyperthyreoidie (18%), en bij diabetes (4%). Recent is ook beschreven dat erythema palmare kan voorkomen bij Covid-19 infectie (coronavirus infectie), soms als enige symptoom. Het kan ook een uiting zijn van maligniteiten, cardiopulmonale afwijkingen, leveraandoeningen, en andere interne ziekten en auto-immuunziekten (vasculitis, SLE, reumatoïde artritis, Kawasaki syndroom).

Palmair erytheem kan ook ontstaan als bijwerking van chemotherapie. Palmair erytheem door cytostatica wordt ook wel palmoplantar erythrodysesthesia syndrome genoemd, of acraal erytheem bij cytostatica (zie onder acraal erytheem).

Sommige patiënten hebben last van warme handen of voeten, soms ook gepaard gaand met een branderige sensatie, maar zonder erytheem. Dit is weer een andere entiteit, meestal geen huidziekte maar een stoornis in de vascularisatie (vasodilatatie), of de innervatie daarvan (neuropathie), of hormonale of farmacologische invloeden daar op. Zie onder warme en/of branderige handen en voeten en onder burning feet syndroom.

Erytheem op de handruggen valt niet onder de definitie van erythema palmare en wordt o.a. gezien bij fotosensitiviteit, dermatomyositis, erytromelalgie, Lyme disease, contacteczeem, SLE.
Zwelling van de handen, zonder erytheem, wordt onder andere gezien bij warmte, inspanning, drukurticaria, angio-oedeem, en bij perifeer oedeem.


Oorzaken van erythema palmare:
Primair (geen onderliggende pathologie)
idiopathisch, bij ouderen, bij zwangeren, erythema palmare hereditarium
 
Secundair (onderliggende oorzaak)
Leverziekten: alcoholmisbruik, ziekte van Wilson, hemochromatose, hepatitis B infectie, hepatitis C infectie, hepatopulmonary syndrome, portale hypertensie, Budd-Chiari syndroom
Endocriene afwijkingen: hyperthyreoïdie, diabetes
Auto-immuunziekten: reumatoide artritis, Sjögren syndroom, SLE, sarcoidosis; lupus erythematosus, dermatomyositis, juveniele dermatomyositis, anti-synthetase syndroom
Infecties: COVID-19 (Coronavirus) infectie, brucellosis, trichinellosis; bacteriële endocarditis, hiv, dengue, human parechovirus-3 (HPeV-3) infectie, telangiectasia macularis multiplex acquisita accompanied by hepatitis B infectie, human T-lymphotrophic virus-1-associated myelopathy, syphilis
Maligniteiten: hersentumor, hersen metastasen, angiomyolipoma, leukemie, Hodgkin lymfoom, overige lymfoproliferatieve aandoeningen, adenocarcinoom maag
Geneesmiddelen: amiodarone, statinen, gemfibrozil, cholestyramine, β2-sympathicomimetica, topiramate
Huidziekten: atopisch eczeem, erythema ab igne, livedo reticularis
Metabool: verlaagde eiwit intake
Diversen: graft vs host disease, acrodynia, thallium vergiftiging, anti-thrombine III deficiëntie, chronisch obstructief longlijden, roken, ischemie, maagzweer, arterioveneuze fistel

Erythema palmare bij kinderen
Erfelijk, kwikvergiftiging, ziekte van Kawasaki, congenitale syphilis, ziekte van Wilson, hepatopulmonale hypertensie

Bron: Serrao R, et al. Palmar erythema. Am J Clin Dermatol 2007;8(6):347-356.

Diagnostiek:
Anamnese en lichamelijk onderzoek.
Lab: leverenzymen, ureum, kreatinine, hepatitis B en C serologie, ferritine, glucose, TSH, Hb, Leuko's, diff.
X-thorax.
Op indicatie: albumine, proalbumine, ceruloplasmine, reumafactor, ANA's, SS-A, SS-B, lues serologie, anti-HTLV1.
Bij verdenking op maligniteiten: CT-scan borst, abdomen, onderbuik, MRI schedel, beenmergpunctie


Referenties
1. Lane JE. Erythema palmare hereditarium. Arch Derm Syphilol 1929;20:445-448.
2. Serrao R, Zirwas M, English JC. Palmar erythema. Am J Clin Dermatol 2007;8(6):347-356. PDF
3. Amoroso S, Pastore S, Tommasini A, Taddio A. Palmar erythema: A diagnostic clue of juvenile dermatomyositis. J Paediatr Child Health 2020;56(7):1159.
4. Panambur B, Kakkilaya SB. Palmar Erythema as the Sole Manifestation of COVID-19. Cureus 2020;12(11):e11291. PDF


Auteur(s):
dr. Jan R. Mekkes. Dermatoloog, Amsterdam UMC.

25-09-2021 (JRM) - www.huidziekten.nl W3C-html-4.01-valid



Diagnosecodes:
ICD10 L53.8 Overige gespecificeerde erythemateuze aandoeningen: erythema palmare
ICD10 L53.8 Other specified erythematous conditions: palmar erythema
SNOMED 56940005 Palmar erythema
DBC 27 Diagnose niet nader omschreven